“Hep Türkiye için çalışacağız, yani rahavete kapılmayacağız. Zamanla nefsimiz, kendi çıkarlarımız için gevşemeyeceğiz”

Remzi Oğuz Arık

İlk günden dokuzuncu sayımızı çıkardığımız bugünlere kadar bizleri yalnız bırakmayan, her daim destek veren, varlıklarını güçlü bir şekilde hissettiren kıymetli okuyucularımızı en kalbi hürmetlerimiz ile selamlıyoruz. Bahtiyarız, dergimiz ilk fikrin yeşerdiği zamandaki çizgisinden şaşmadan üçüncü yılını bu sayı ile doldurdu. Bu süreçte ortaya koyduğumuz dosya konuları kıymetli okuyucularımız tarafından büyük bir teveccüh ile karşılandı. Dergimizin üçüncü yılının başında yayımladığımız, Kelimeleri Memleket Kadar Büyük: Mitat Enç sayımızın Sunuş kısmında belirttiğimiz çizgiden bir adım şaşmadık, geri adım atmadık. Rehavete kapılmadık. Dergi için çalışan, emek veren herkes nefsini bir kenara bıraktı ve samimiyetle gayret gösterdi. Her daim geldiğimiz aşamayı bir adım daha ileriye nasıl götürürüz düşüncesi ile çalıştık. Böylece bugünlere geldik. Bu noktada yine tekrar edelim: İlk günkü heyecanımızdan bir nebze olsun bir şey kaybetmedik. Yola çıkarken belirlediğimiz şiardan da bir adım geri atmadık. Bu şiar şudur: Çelebi dergisi, Türk milletini millet yapan değerlerin muhafazası için çalışır!

Şiarımız gereğince önceki sayılarımızda olduğu gibi Türk milletini ilgilendiren her konuya eğilmeye devam ediyoruz. Bu minvalde, bu sayımızın dosya konusunda, tarihimiz ve kültürel mirasımız açısından çok önemli bir konumda olmasına rağmen bir türlü kurumsallaşamayan, Türk Arkeolojisi üzerinde yoğunlaşmaya karar verdik. Yine her sayımızda olduğu gibi alanın önde gelen isimlerini Türk Arkeolojisi başlığı altında bir araya getirmeye gayret ettik.

Bilindiği üzere arkeoloji yer altındaki tarihi ve külterel mirası tespit etme ve yer üstüne çıkarmanın bilimidir. Yüzyıllardır üzeri toprakla örtülen tarih, arkeoloji sayesinde tekrardan hayat bulur, nefes alır. Bu açıdan arkeoloji, milletler için hayati bir öneme sahiptir. Tarihyazımının en büyük destekçisi konumundadır. Arkeolojinin bu öneminin anlaşılması ilk olarak Batı’da gerçekleşmiştir. Modernite ile kurumsallaşan ve bilim dalı haline gelen arkeoloji, bununla kalmayarak devletlerarası diplomasinin ve istihbaratın da radarından hiçbir zaman kurtulamamıştır. Osmanlı’nın son dönemi bu hususa dair birçok örnek ile doludur. Birçoğumuzun aşina olduğu ve efsaneleşen isimler -başta Gertrude Bell ve Thomas Edward Lawrence olmak üzere- arkeolog sıfatıyla Osmanlı topraklarında istihbarat faaliyetleri yürütmüşlerdir. Bunu yaparken Osmanlı topraklarından çıkardıkları birçok tarihi eseri ve arkeolojik malzemeyi kendi ülkelerine götürmekteden de geri durmamışlardır. Bizde ise kültürel miras bilinci bu gelişmeler paralelinde yavaş da olsa gelişmeye başlamıştır. Bugün Avrupa ve Amerika müzelerinde topraklarımızdan götürülen birçok eser bulunmaktadır. Bu eserlerin büyük çoğunluğu tespit edilmiş ancak çok küçük bir kısmı geri getirilebilmiştir. Kültürel mirasımız olan ve bu topraklarda anlam kazanan bu eserlerin ait olduğu yere dönme zamanı gelmiş ve geçmektedir. Bu açıdan uyanık olmak ve kültürel mirasımıza sahip çıkmak en önemli görevlerimizin başında gelmektedir. Durum böyle iken, ilginç bir şekilde Türk Arkeolojisi hak ettiği konuma hala gelememiştir. Burada akla Winston Churcill’in İkinci Dünya Savaşı sırasında Kültür Bakanlığı’nın bütçesinin azaltılma teklifine karşı savaşların İngiliz kültürünü korumak için verildiği savunması gelir. Aynı şekilde düşündüğümüzde yoksa biz ölüm-kalım savaşlarımızı kültürümüzü muhafaza etmek için vermedik mi? Bu hususu iyi düşünmek gerekir.

İşte bu düşünce çerçevesinde dosya konusu olarak belirlediğimiz Türk Arkeolojisi’nin imkan ve sınırlılıkları, mevcut durumu, sorunları, çözüm önerileri ve geleceği bu sayıda etraflı bir şekilde ele alınmıştır. Türk Arkeolojisi nedir, ne değildir? Türk Arkeolojisi neden kurumsallaşamamıştır? Ayakları yere basan bir Türk Arkeolojisi için ne yapmak gerekmektedir? Türk Arkeolojisi’nin mevcut durumu nedir? Türk Arkeolojisi alanında yapılan çalışmalar nelerdir? Türk Arkeolojisi neden önemlidir? gibi sorular çerçevesinde Türk Arkeolojisi tartışıldı, farklı görüşler ortaya konuldu.

Bu konu etrafında kıymetli çalışmaları ile Türk Arkeolojisi dosya konulu sayımıza katkı sağlayan; Adil Yılmaz’a, Denizcan Dede’ye, Eda Yılmaz’a, Doç. Dr. Elvin Yıldırım’a, Eray Yılmaz’a, Fecri Polat’a, Doç. Dr. Fevziye Eker’e, Hakan Nişancı’ya, Doç. Dr. İbrahim Üngör’e, Doç. Dr. J. Özlem Oktay Çerezci’ye, Uzm. Mehmet Gültekin, Arş. Gör. Merve Özyiğit’e, Mübarek İpek’e, Prof. Dr. Nevzat Çevik’e, Prof. Dr. Osman Karatay’a, Prof. Dr. Reyhan Körpe’ye, Prof. Dr. Semih Güneri’ye, Dr. Öğr. Üyesi Timur Demir’e, Veysel Yaylalı’ya, Prof. Dr. Yaşar Çoruhlu’ya, Zafer Saraç’a en kalbi hürmetlerimizle teşekkür ederiz.

Faydalı olması umuduyla...

Ali GEZGİNCİ
Çelebi Dergisi İmtiyaz Sahibi