2. Sayı

Türk Bayrağı

Yayın DönemiAğustos
Yayın Yılı2020
Sayı2
Sayfa Sayısı239
Boyut17 cm x 24 cm
ISSN2757-9506

 

Çıkarken

Kıymetli gönüldaşlarımız,

"Kim bilir belki bir gün bu tekkeye uğrarsın!" diyerek yayım hayatına başadığımız Çelebi Dergisi'nin 2. sayısında sizlerle tekrardan birlikte olmanın bahtiyarlığı içerisindeyiz.

Çelebi Dergisi, iknâ edilmişlerin değil, inananların ve serdengeçenlerin mecmûasıdır. Türklüğün ve İslâm'ın gür sesi olma niyetinde olan Çelebi'ye maddî-manevî destek olan, dûa eden, okuyan ve tartışan, dost ve arkadaşına armağan eden herkesten Allah razı olsun.

Bir ülkünün peşinde olan Çelebi, işlediği ve ele aldığı konular hakkında etraflıca bir inceleme dosyası hazırlayarak o konu hakkında okuyucuya birçok bilgi sunmayı amaçlamaktadır. Hamasî ve slogan ifadeleri bir kenara bırakıp, daha gerçekçi ve akademik bir biçimde konulara yaklaşarak, asıl "mesele"ye işaret etmektedir.

Zaferler ayı olarak bilinen bu ayda da dosya konusunu Türk Bayrağı olarak belirledik. Sadece Türkiye ve çevresinde bulunan Türk yurtları değil, Türk ellerini bir bütün olarak ele almaya gayret gösterdik.

Bu sayıyı hazırlarken kıymetli babam Murat Bey, Hakka yürüdü... Derin üzüntüsü ve acısı ile bu sayı hazırlandı. Merhum babam, Allah, vatan ve millet yolunda bir şahsiyet idi. Tevafûktur ki, elim bir hastalık nedeniyle yoğun bakıma hazırlanırken, son görüşmemizde "bayrağı üstüme ört..." diye bir vasiyette bulunmuştu... Türk milliyetçiliği düşüncesi çerçevesinde bir hayat yaşadı ve öyle Hakka yürüdü...

Doyamadığım babama ve aziz şehitlerimize ithaf olunur.

Ahmet ŞAHİN
Çelebi Dergisi Genel Yayın Yönetmeni

Sunuş

Milletlerin hafızalarında milli sembollerin önemli bir yeri vardır. Köklü geçmişe sahip olan semboller, üzerlerine yüklenen manalar ile birlikte kutsal bir hale bürünürler. İşte bu şekilde milli hafızayı bünyesinde barındıran semboller "bayrak" aracılığı ile muhafaza edilmektedirler. Bayrak, bağımsızlığın sembolü ve ruhu olmakla birlikte geçmişten geleceğe bir köprü vazifesini ifa etmektedir. Türk bayrağı ise bunun, kıyas kabul etmez bir şekilde, en önemli bir emsalini teşkil etmektedir. Bu bakımdan Türk bayrağı, Türk milleti için vazgeçilmez ve kutsal bir unsurdur. Diğer yandan Türk bayrağı, muhafaza ettiği şehitlerin kanını temsil eden kırmızı rengi ve-milli semboller olan- hilal ile yıldız sembollerinin tarihi kökenleri bakımından, Yahya Kemal'in şu veciz ifadesini hatırlatmaktadır: "Kökü mazide olan âti".

Günümüzde Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin resmi bayrağı olan ve yasalarla muhafaza edilen Türk bayrağı, aslında, çok geniş bir coğrafyada varlığını hissettirmektedir. Bu durum Türklerin, dünya üzerinde muhtelif coğrafyalarda bulunmalarının bir tezahürüdür. Aynı zamanda, bu hakikat sadece Türklerin farklı coğrafyalarda bulunmaları ile de açıklanamaz. Türk'ün hasleti ile diğer topluluk ve inanç gruplarına tarihte olduğu gibi günümüzde de gösterdiği hoşgörülü yaklaşım bu durumun en önemli etkenlerinin başında gelir. Bununla birlikte, Türk coğrafyasının genişliği düşünüldüğünde Türk bayraklarının mevcut olduğu görülür. Bağımsız, yarı-bağımsız ve bağımsızlığını elde etmeye çalışan Türk toplulukları da, bulundukları coğrafyayı dikkate alarak, kendi bayraklarını milli semboller ile oluşturmuşlardır. Fakat, ne yazık ki, -birkaç önemli çalışma dışında- Türk bayrağı/ bayraklarını toplu bir şekilde ele alan çalışma yapılmamıştır.

Köklü geçmişe sahip olan ve milli sembolleri muhafaza eden Türk bayrağı bayrakları hakkında ciddi bir edebi literatür mevcuttur. Bunun bir tamamlayıcısı olarak düşündüğümüz Türk Bayrağı sayısı ise bayrağa atfedilen değerin tarihi temellerini anlamaya ve aktarmaya yönelik gayretin bir ürünüdür. Hamasî bir tavrın ötesinde tercih edilen milli semboller ve renkleri de dikkate alarak tüm yönleri ile Türk bayraklarını bir araya getirdik. Bu bağlamda, Türk Bayrağı sayısında okuyucularımız Türk Halk Kültüründe Bayrak'tan Türklerde Bayrak Renkleri'ne, Kardak Krizi'nde Türk Bayrağı'ndan Türk Hamasi Şiirinde Bayrak'a, Azerbaycan Bayrağı'ndan Özbekistan Bayrağı'na, Gagauz-Yeri Bayrağı'ndan Kırım Türklerinin Milli Gökbayrak'ına kadar muhtelif alanlarda çalışmaları bulabileceklerdir. Aynı zamanda, Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Sağ ile yaptığımız söyleşinin de bir ressam gözünden Türk bayrağına/bayraklarına bakışını içermesi bakımından önemli bir katkı olarak düşünmekteyiz.

Daha öncede ifade edildiği üzere dergimizin adı konusunda telif sıkıntıları yaşadık. Bundan dolayı da, ilk karar verilen adın problemleri sebebiyle "Çelebi" adını kullanmayı tercih ettik. Dergi adı olarak Çelebi'yi kullanmamızın öncelikli se- bebi derin bir muhtevaya sahip olmasından dolayıdır. Bazı kelimeler güçlü anlamlara sahiplerdir. Halkın kullanımı çerçevesinde manalarını kazanır; derinleşir ve geç- mişi içerisinde barındırırlar. İşte Çelebi'de bu türden bir anlam bütünlüğüne sahiptir. Eski Türkçe'de "efendi, sâhip; Rab, Tanrı" manalarını haiz olarak kullanılan çalap kelimesinden gelen Çelebi kelimesinin, özellikle de, Osmanlı sosyal yaşantısında kazanmış olduğu derinlik bizi bu kelimeyi tercih etmeye itmiştir. Gelen tepkilerden anlaşıldığına göre Çelebi ifadesi dervişlik ile özdeşleşmiş görünmektedir. Fakat bizim için Çelebi kültürlü olmayı, dava adamlığını ve dinî manası ile sınırlandırılamayacak şekilde dervişâne bir yaşantıyı karşılayan bir kavramdır.

Türk Bayrağı sayısı, Türk tarihinin zaferlerle dolu olması ile birlikte Türk milletinin tarihî dönüm noktalarını da yaşadığı Ağustos ayına tekabül etmiştir. Ağustos ayı Türklerin Anadolu'yu yurt olarak tuttuğu Malazgirt Muharebesi ile yine Anadolu'da demirlediğini en zor şartlar altında da olsa gösterdiği Sakarya Meydan Muharebesi'ni bünyesinde taşımaktadır. Tüm bu tecrübelere rağmen, tarihinin her döneminde olduğu gibi, ateş çemberinde tutulmak istenen Türk milleti ve devleti bugünde aynı kaderi yaşamaktadır. Özellikle de "Mavi Vatan"ını elinden almak istedikleri Türk milleti ve devleti kararlı duruşunda bir an bile tereddüt etmemektedir ve etmemelidir de. Türk milleti kısıtlamalara, engellemelere ve tüm saldırılara karşı dünyaya şu mesajı şüphesiz (belirtilen bu yer fazla olduğundan kaldırılacak) muhakkak bir hakikat olan şu mesajı vermektedir: Gelecek Türkiye'nindir!

Son olarak, şu hususa değinmek istiyorum. Şüphesiz insanoğlu ve yaptıkları kusurdan ve hatadan münezzeh değildir. Elbette, bu husus şuan elinizde bulunan dergimiz için de geçerlidir. Değerli okuyucularımızın bize yöneltmiş oldukları ek- sikliklerin çok değerli olduğunu ve büyük bir özenle dikkate aldığımızı da hatırlatmalıyız. Bu sebepten dolayı eğer bir kusur ve eksikliğimiz oldu ise şimdiden affola...

Not: Baskı maliyetlerinin ağırlığı malumdur. Bu sebeple dergimiz siyah beyaz formatta çıkmaktadır. Bundan dolayı, dergimiz içerisinde bulunan resimlerin asıllarını ilgili yazılara koyduğumuz QR Kodları aracılığı ile ulaşabilirsiniz.

Ali GEZGİNCİ
Çelebi Dergisi Sorumlu Yazı İşleri Müdürü

2. Sayı

Dergi İçeriği

Çıkarken 7
Sunuş
8
Yasin Sarı
Türk Hamasi Şiirinde Bayrak: Türk Bayrağının Cinsiyeti ve Özel Adı
10
Yaşar Kalafat
Alâeddin Keykubat'tan Günümüze Türk Halk Kültüründe Bayrak
28
Elvin Yıldırım
Türklerde Bayrak Renkleri
48
Erhan Karaoğlan
Ay-Yıldız Motifinin Dünü ve Bugünü
62
İbrahim Daş
Şiir Gönderimizin Bayrak Şairi - Arif Nihat Asya
66
Ömer Göksoy
Kardak Krizi'nde Türk Bayrağı
72
Fatih Babaoğlu
Sancak-ı Mevlana
82
Kutlu Altay Kocaova
Garbî Trakya Hükûmet-i Müstâkilesi ve Mukaddes Sancağı
94
Timuçin Mert
Türkistan'da İstiklalcilerin Kullandığı Bayraklar (1917-1922)
98
Nesib L. Nesibli
Azerbaycan Bayrağı
112
Zebiniso Kamalova
Özbekistan Bayrağı
128
Erkan Çakıcı
Türklüğün "Renk" Tasavvuru ve Türk Dünyasının "Bağımsızlık" Ruhu Bağlamında Kırgızistan Bayrağı
140
Zafer Karatay
Kırım Türklerinin Millî Gökbayrak Bayramı
146
Ergenekon Savrun
Türklerde Bayrak ve Bayraklaşan Kıbrıs Türk Davası
156
Bülent Bayram
Çuvaş Cumhuriyeti Bayrağı
172
Aminullah Nail Hangeldi
Güney Türkistan Davası ve Bayrağı
176
Mustafa Sarıkaya
Gagauzlar ve Gagauz-Yeri Bayrağı
184
Aleyna Malkoç
Gök Renkli Semalara Gök Renkli Bir Tuğ: Bağımsız Kazakistan Cumhuriyeti'nin Bayrağı
194
Badiseba Budaglı
Özbekistan Devlet Bayrağı
202
Çelebi Dergisi
"Türkler Renklerin Efendisidir!" - Dr. Öğr. Üyesi/Ressam Mehmet Sağ ile "Türk Bayrağı" ve "Türk Kültüründe Renkler" Üzerine Söyleşi- 222
Zafer Saraç
Türk Bayrağı ve Ay Yıldız
232
Ahmet Şahin
Türk Sancak Alemleri
236