Soluğumu kabartan, sesleri dayanılmaz kılan fısıltıları aldım.
Yakan, büyüyen, hazırlayan bığulu bi direnmeydi önce.
Sonra yakan, büyüten hazırlayan koyu bir hazırlık oldu.
Onu aldım, onu taşıdım.

O Çıplak Olan / Ülkü Tamer

İlk günden dokuzuncu sayımızı çıkardığımız bugünlere kadar bizleri yalnız bırakmayan, her daim destek veren, varlıklarını güçlü bir şekilde hissettiren kıymetli okuyucularımızı en kalbi hürmetlerimiz ile selamlıyoruz. Bilindiği üzere Çelebi dergisi olarak, her yılın ilk (Nisan) sayısını Abide Şahsiyetlerimize ayırmaktayız. Bu seri bağlamında ilk olarak Necdet Sevinç’i, ardından Dündar Taşer’i ve Mitat Enç’i konu alan sayıları yayımladık. Faaliyetlerini Türk’ün menfaatini merkeze alarak gerçekleştiren bu isimler, rol model sıkıntısı/şoku çeken günümüz gençliğine işaret edilmesi/unutturulmaması gereken abide şahsiyetlerdir. ‘Küresel kültür’ün haz odaklı yaşam ve algılayış biçimini ‘Türk gençliği’ne dayattığı bugünlerde, kültürümüzün dinamiklerini her zerresinde yaşayan rol modellerimizi odak noktasına yerleştirmemiz gerekmektedir. Rol model konusunda yüksek şahsiyete sahip birçok ismimiz var. Bu konuda kaynak sıkıntımız yoktur. Bize düşen, bir ideal uğrunda yaşayan bu isimlerin unutulmamasını sağlamak ve en önemlisi de yaptıkları üzerinde düşünmektir, kanaatindeyiz.

Bu düşünce ve hissiyatla 2023 yılının ilk dosya konusunu Ülkü Tamer olarak belirledik. Ülkü Tamer, yakın dönem Türk edebiyatında ve kültür hayatında şüphesiz ilk akla gelen isimler arasındadır. Özellikle de Türkçeyi kullanmaktaki mahareti şairliği ile tanınmasını sağlamıştır. Her ne kadar şairliği ile tanınsa da Ülkü Tamer; seksen bir yıllık yaşamında oyuncu, öğretmen, çevirmen, yayıncı ve kültür insanı kimliklerini tek vücutta toplayabilmeyi başarmıştır. Çocukluğu aslında Ülkü Tamer’in temellerinin atıldığı yıllar olmuştur. Özellikle sinema ve tiyatro ile çok erken yaşlarda tanışmış ve bağını ömrü boyunca devam ettirmiştir. Bu duruma özellikle vurgu yapan Ülkü Tamer, “İnsanın anayurdu çocukluğudur.” ifadesini her fırsatta dile getirmiştir. Memleketi olan Gaziantep, Ülkü Tamer’in zihninde ve kalbinde ayrı bir yere sahiptir. Baskın Antep kültürü ve gelenekleriyle büyümüş, çocukluğunun izleriyle birlikte almış olduğu bu derin kültürü yaşamının sonuna kadar devam ettirmiştir. Uzun yıllar memleketinden ayrı kalsa da Ülkü Tamer, Gaziantep’te yaşamayı sürdürmüştür. 2018 yılında ebedi aleme göçen Ülkü Tamer verdiği eserler ve yarattığı etki ile Türk edebiyatında ve kültür hayatında unutulmayacak isimler arasında yerini almıştır.

Ülkü Tamer’in Antep’ini kendi kaleminden takip etmek mümkündür. Anı-belge niteliğinde olan Alleben Anıları ve Yaşamak Hatırlamaktır adlı eserlerine bakmak yeterli olacaktır. Tamer bu eserlerinde hayatının çok önemli ayrıntılarını âşikâr etmesinin yanı sıra çocukluğunun Antep’ini güçlü tasvir yeteneği ile resmeder. Antepli birçok tarihi karakter ve mekân Tamer’in gözünden yüreğimize işlenir. Aynı şekilde, Türk edebiyatının en güçlü metinlerinden olan, Alleben Öyküleri de Antep’in özgün karakterini yansıtması bakımından bir şaheserdir. Şehrimizin kimliğini yansıtması bakımından Tamer’in bu eserlerinin özel bir yeri vardır. Anayurdum dediği Antep her satırına tesir ettiği için bu sayıda özellikle de bahsi geçen eserlere büyük oranda referans gösterilmiştir.

İşte bu düşünce çerçevesinde dosya konusu olarak belirlediğimiz Ülkü Tamer’in hayatı, kişiliği, şairliği şiirleri, öykücülüğü/öyküleri, hatıraları, çevirileri, yayıncılığı, çocukluğu/gençliği, Türk edebiyatındaki yeri, düşünceleri, tiyatro ve sinema ile ilişkisi, dergiciliği, gazete yazarlığı ve eserleri bu sayıda etraflı bir şekilde ele alınmıştır.

Ülkü Tamer hakkında detaylı bir biyografi kitabı kaleme alan Reşit Göngör Kalkan, bu sayımıza hem yazıyla hem de arşiviyle katkı sundu. Kalkan, arşivinde bulunan Ülkü Tamer fotoğraflarını bizimle paylaşma nezaketi gösterdi. Fotoğraflar kısmında
bazı fotoğraf açıklamalarında, büyük ölçüde, Kalkan’ın Ülkü Tamer - Güneşle Yıkanan Umut Denizi kitabından yararlandık. Aynı şekilde Muhammet Erdevir, bu sayımıza hem yazıyla hem de Soruşturma bölümünün hazırlanmasına ciddi katkılarda bulundu. Katkılarından dolayı her iki isme de hassaten teşekkür ederiz.

Bu konu etrafında kıymetli çalışmaları ile Ülkü Tamer dosya konulu sayımıza katkı sağlayan; Ahmet Menteş’e, Betül Nurata’ya, Büşra Yalçınkaya’ya, Ebru Özden Güroğulları’na, Dr. Emine Selcen Akkuş’a, Fehmi Demir’e, Feridun Andaç’a, Hande İkbal’e, Dr. Öğr. Üyesi Hasan Sakın’a, Haydar Ergülen’e, Işık Sungurlar’a, İbrahim Daş’a, İsmail Kılınç’a, M. Fatih Kutlubay’a, M. Tuğrul Çolak’a, Mehmet Yılmaz’a, Muhammet Erdevir’e, Murat Serdar Çakıroğlu’na, Nevin Balta’ya, Reşit Güngör Kalkan’a, Rümeysa Bedirhanoğlu’na, Sema Bayar’a, Serkan Özer’e, Şahin Taş’a, Prof. Dr. Turgay Anar’a, Veysel Altuntaş’a, Yaşar Vural’a, Yusuf Ziya Karaoğlu’na ve Zafer Saraç’a en kalbi hürmetlerimizle teşekkür ederiz.

Faydalı olması umuduyla...

Ali GEZGİNCİ
Çelebi Dergisi İmtiyaz Sahibi