6. Sayı

Türk Efsaneleri

Yayın DönemiAralık
Yayın Yılı2021
Sayı6
Sayfa Sayısı225
Boyut17 cm x 24 cm
ISSN2757-9506

 

Çıkarken

“Kaçar senin geyiklerin Kazılık Tağı
Kaçar-iken kaçmaz olsun taşa dönsün”

 

Kıymetli gönüldaşlarımız,

Söze Âşık Yusuf Akkanat’ın konuğunu takdir ederken söylediği hikmet ile başlayalım: “Çoktandır arzu ederim sizi/ Merhaba efendim sefâ geldiniz/ Şükür kavuşturdu yaradan bizi/ Merhaba efendim sefâ geldiniz...”

Yaradan bizleri tekrardan kavuşturdu... Ne kadar şükretsek az. Çelebi, her geçen gün ariflerin gönlünde taht kurmaya devam ediyor. Bir yılı geride bırakmanın ardından Türk milletini millet yapan değerlerin muhafazası için çalışan bu kutlu mecmua, yayınlandığı dosyalarla birlikte yurdun dört bir tarafında gönül bağı kurdu. 2021 yılında Çelebi Dergisi İdârehanesi’ni açmak nasip oldu. Lise çağlarından beri hayalini kurduğumuz, çalışıp, didinip, içten içe yandığımız bu hayal gerçek oldu. Çok şükür... Burada Çelebi Sohbetleri adı altında bir mahfil kurduk. Derdiyle dertlendiğimiz memleketimiz, adı yok olmasın diye çalıştığımız Türk milleti nâmına güzel düşlerimiz var. Bunları gerçeğe dönüştürmek için var gücümüzle çalışıyoruz. Çelebi, Türk milletini iki cihanda mesut ve bahtiyar görmek isteyenlerin mecmuasıdır.

Çelebi, 2021 yılının “Abide Şahsiyetlerimiz”in ilk sayısında Türk milliyetçiliği fikrinin mümtaz şahsiyetlerinden asker, siyasetçi, mütefekkir “fenâ fi’d- devle ve’l mille” Dündar Taşer’i Türkmen Ağası: Dündar Taşer dosya konusu ile ahde vefa göstererek andı. Türkmen Ağası, Komandoların Öğretmeni olarak bilinen Dündar Taşer, engin tarih bilgisi, kıvrak zekâsı, derin kültürü, milli ve manevi değerlere olan ehemmiyeti, çalışkanlığı, dürüstlüğü ve içtenliği ile Türk milliyetçiliği fikrinin en mühim simalarındandır. Bu çalışma Taşer’i bütün yönleriyle ele almaya çalışmıştır. Taşer’in kişiliği, aile hayatı, insan ilişkileri, dünya görüşü, fikirleri bir derleme şeklinde okuyucuya sunulmuştur. Taşer’le ilişkili olarak modernleşme, demokrasi, gençlik, siyasal ve toplumsal değişme, devlet telakkisi, Osmanlı devleti, solculuk ve Atatürkçülük, Marmara Kıraathanesi, Kıbrıs davası gibi birçok konuyu sayımızda bulmak mümkündür.

İkinci sayımızda ise Türk Devlet Geleneği dosyasını konu olarak işledik. Türklerde devlet anlayışını duayen tarihçi Bahaeddin Ögel; “Türklerin devlet anlayışı köklerini daha çok aile ile daha büyük olan boy ve köy düzenlerinden alan bir anlayıştan geliyordu. Bundan dolayı da gelişiyor, fakat tarih boyunca büyük değişikliklere uğramıyordu” şeklinde açıklıyor. Bu sayımızda hangi saikler Türklerin çeşitli coğrafyalarda devlet kurabilmesini sağlamıştır? Türklerde devlet anlayışının kökenini nerelerde aramalıyız? Farklı coğrafyalarda kurdukları devletlerde Türkler devamlılığı nasıl sağlamıştır? Devleti hangi temeller üzerine kurmuşlardır? Türk insanının bilincinde devlet tasavvuru ne şekildedir? gibi sorulara cevap aradık.

2021 senesinin son dosya konusunu Türk Efsaneleri olarak belirledik. Bu sayımız muhteva itibarıyla Türk Efsanelerinin bir bütün olarak ele alınıp, değerlendirilmesi mevzusudur. Efsane nedir? Hangi tür anlatmalar efsane kavramının içine girer? Menkıbe ve rivayet efsane midir? Efsanenin diğer türlerle münasebeti nasıldır? Efsane tanımı yapılırken ölçütler nelerdir? Mitler ve dinî karakterler efsanenin içerisine girer mi? Yaratılış ve kozmogonik efsaneler nedir? Muhtelif Türk coğrafyalarındaki efsaneler nelerdir? Anadolu efsaneleri ile Türk dünyasının benzerlikleri var mıdır? Mahalli efsanelere nasıl bakmalıyız? Anadolu efsanelerinde yasaklar ve cezalar nelerdir? Bu soruları daha da çoğaltabiliriz. Bu sayımızda Türk efsanelerini tetkik ve tahlil anlamında nitel bir çalışma ortaya koymayı arzuladık.

Bu sayımıza katkı sağlamış olan; Ahmet Bican Ercilasun’a, Alimcan İnayet’e, Behiye Köksel’e, Cengiz Gökşen’e, Dilek Sarıkaya’ya, F. Kürşad Dündar’a, Fatih Erbaş’a, Feruza Djumaniyazova’ya, Güleynay Pınarbaşı’ya, Mehmet Aça’ya, Mehmet Gültekin’e, Mehmet Yardımcı’ya, Nursel Uyanıker’e, Nusret Çam’a, Oğuz Doğan’a, Özkul Çobanoğlu’na, Ramazan Ergöz’e, Saim Sakaoğlu’na, Şerife Seher Erol Çalışkan’a, Ülkü Önal’a, Üzeyir Aygördü’ye, Veli Kürşad Öztürk’e, Yaşar Kalafat’a, Zafer Saraç’a en içten teşekkürlerimizi iletiriz.

Gayret bizden, tevfik Allah’tan...

Ahmet ŞAHİN
Çelebi Dergisi Genel Yayın Yönetmeni

6. Sayı

Dergi İçeriği

Çıkarken 5
Prof. Dr. Saim Sakaoğlu
Türk Efsanelerine Genel Bir Bakış
8
Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun
Tarihî Metinlere Göre Türklerin Yaratılış Efsanesi ve İlk Atalar
19
Prof. Dr. Mehmet Aça
Bir Efsanenin Düşündürdükleri 25
Prof. Dr. Özkul Çobanoğlu
Sözlü Kültürde Efsane Kavramsallaştırması Bağlamında Yazılı Kültürel Hayvan Efsaneleri Üzerine Eko-Eleştirel Tespitler 31
Dr. Mehmet Yardımcı
Toplumsal İşlevleri Açısından Anadolu Efsanelerinin Diğer Türk Yurtları Efsaneleriyle Mukayesesi
38
Mustafa Yiğit
Türk Devlet Geleneğinde Meşruiyet, Adalet ve Merkeziyetçilik Anlayışı 89
Dr. Yaşar Kalafat
Halk İnanmaları-Mitoloji Kavşağında Efsanelerin Şifre Çözücüleri İyeler 47
Veli Kürşad Öztürk
Yekpare Bir Türk Destanı Yazılabilir Mi? 61
Prof. Dr. Cengiz Gökşen
Şehirlerimizin Adlarıyla İlgili Efsaneler ve İş Yeri Adları Üzerine 69
Prof. Dr. Alimcan İnayet
Kariz ve Badem Doppa Hakkında Oluşan Efsaneler 76
Dr. Öğr. Üyesi Ramazan Ergöz
Türk Töresi Bağlamında Anadolu Efsanelerinde Yasaklar ve Cezalar 80
Doç. Dr. Feruza Djumaniyazova
İlk Orta Çağlarda Tarihi Kuzey Hindistan’daki Bir Türk Varlığı: Barhataken Efsanesi 92
Doç. Dr. Fidan Gasımova
Azerbaycan Efsanelerin Su ve Dağ Kültlerinin İzleri 104
Prof. Dr. Behiye Köksel
Gaziantep Efsaneleri Üzerine Birkaç Söz 118
Doç. Dr. Şerife Seher Erol Çalışkan
Türkmen Efsanelerinde Şair Mätä 122
Doç. Dr. Nursel Uyanıker
Nesne İlişkileri Kuramı Bağlamında İstanbul’un İki Muhafızı: Eyüp Sultan ve Aziz Mahmud Hüdayi Hakkında Anlatılan Efsaneler 131
Dr. Öğr. Üyesi Oğuz Doğan
Bitlis Efsanelerinde Şehitlik Algısı 136
Gülenay Pınarbaşı
Anadolu Efsanelerinde Kadın Tipi ve Ermiş Kadınlar 141
Dilek Sarıkaya
Ardahan Efsanelerinin Eğitimdeki İşlevi 144
Mehmet Gültekin
Altay Masal ve Efsanelerinde Şamanlık Ögeleri 155
F. Kürşad Dündar
Osmaniye Yöresinde Efsane ve Memorat 168
Ülkü Önal
Artvin Efsaneleri 183
Üzeyir Aygördü
Türk Efsaneleri Cil 1-2 191
Zafer Saraç
101 Türk Efsanesi 197
Fatih Erbaş
Tepegöz, Oedipus, Bodoncar -Moğolların Gizli Tarihi’ndeki Efsanevi Unsurlar- 200
Ahmet Şahin
Türk Dünyası Efsanelerinde Değişme Motifi I-II 204
Prof. Dr. Nusret Çam
Antepliler Meslekleri Ermenilerden Mi Öğrendi? 208
 
2021 DİZİN 221